بررسی سیستم های آبیاری گلخانه‌ای

چکیده:

آب به‌عنوان یکی از نعمت‌های خدادادی و به‌عنوان یکی از اساسی‌ترین نهاده‌ها در بخش کشاورزی مهم‌ترین جایگاه را داشته و علاوه بر تلاش در جهت شناسائی پتانسیل‌های بهره‌برداری و استحصال منابع آبی جدید باید در حداکثر استفاده از منابع آب، هرگونه تمهیدات مناسب را به‌کار گرفت. افزایش تولیدات کشاورزی به‌منظور خودکفا شدن در تأمین غذای مورد نیاز جمعیت کشورمان یکی از مهمترین اهداف توسعه اقتصادی کشور می‌باشد.

مقدمه :

آب به‌عنوان یکی از نعمت‌های خدادادی و به‌عنوان یکی از اساسی‌ترین نهاده‌ها در بخش کشاورزی مهم‌ترین جایگاه را داشته و علاوه بر تلاش در جهت شناسائی پتانسیل‌های بهره‌برداری و استحصال منابع آبی جدید باید در حداکثر استفاده از منابع آب، هرگونه تمهیدات مناسب را به‌کار گرفت.

در این راستا احداث شبکه‌های آبیاری، استفاده از لوله و سایر راه‌حل‌های معمولی منجر به کاهش تلفات آب در سیستم انتقال و توزیع خواهد شد. ولی در خصوص میزان آب مصرفی در سطح مزرعه چاره‌ای جز مدرن کردن سیستم آبیاری و حتی‌الامکان کنترل آب گیاهان کشت شده و هوشمند‌سازی در واحد زراعی نمی‌باشد.

در این راستا تجهیز و نوسازی محیط‌های کشت گیاهان اعم از مزارع و گلخانه‌ها و تلاش در راستای افزایش راندمان سیستم‌های آبیاری قبلی از یک سو و استفاده از سیستم‌های آبیاری تحت‌فشار متناسب با شرایط موجود از سوی دیگر، از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است.

در این ارتباط توسعه سیستم‌های آبیاری تحت فشار و هوشمندسازی مورد توجه قرار گرفته و اولویت دادن به توسعه سیستم‌های مذکور حایز اهمیت است.

کلیات پژوهش:

با توجه به محوریت بخش کشاورزی در توسعه اقتصادی کشور، دستیابی به حداکثر تولید با صرف حداقل انرژی و منابع ملی برای استفاده بهینه از توانائی‌های آب و خاک امری اجتناب‌ناپذیر است. بررسی توانائی‌های ذکر شده حاکی از این است که با توجه به میزان آب در دسترس، محدودیت زمین وجود نداشته و با توسعه منابع آب موجود و یا صرفه‌جوئی در آب مصرفی، احداث گلخانه و نوع محصول انواع سیستم‌های کشت گلخانه‌ای با توجه به میزان سرمایه‌گذاری اولیه، از اهداف موردنظر که می‌توان سطح اراضی زیر کشت آبی و نهایتاً میزان تولیدات کشاورزی را افزایش داد. در ایران اکثر سرمایه‌گذاران و کشاورزان سیستم‌های کشت معمولی دارند و با توجه به اینکه مساحت زیر کشت سنتی بسیار بوده و میانگین راندمان کاربرد آب در این سیستم‌ها پائین است. همچنین با توجه به لزوم افزایش راندمان کاربرد آب در مزارع و گلخانه‌ها معرفی سیستم‌های نوین آبیاری به کشاورزان و سرمایه‌گذاران این بخش امری ضروری می‌باشد. هدف از آبیاری تغییر چرخه هيدرولوژى در گلخانه و ایجاد شرایطی که رشد مطلوب گياه و در نتيجه توليد بيشتر محصولات کشاورزى امکان‌پذير شود. در بسيارى از نقاط کشور تقريباً تمام آب مورد نياز زراعت‌ها با آبيارى تأمين مى‌شود و همين امر سبب شده است که منابع آبى کشور و به‌خصوص آب‌هاى زيرزمينى به سرعت تخليه و به مرحله بحرانى رسيده باشند و چون تأمين آب بيشتر براى کشاورزى معمولاً مشکل يا امکان‌‌پذير نمى‌باشد ، مناسب‌ترين راه آن است که با فن‌آورى‌هاى مناسب در زمينه آبيارى حداکثر استفاده از منابع آب موجود برده شود اجراء شيوه‌هاى کارآمد و مؤثّر در توزيع آب و آبيارى و هوشمند‌سازی گلخانه‌ها از راه‌های موثر در این امر است.

نتیجه‌گیری:

نظر به اینکه با برآورد دقیق نیاز آبی گیاه و استفاده از سیستم‌هاس هوشمند گلخانه مدیریت انرژی نیل، به راندمان مطلوب با حداقل سرمایه‌گذاری امکان‌پذیر می‌سازد. با توجه به اینکه تنها کارشناسان آبیاری قادر هستند ارتباطی منطقی و صحیح بین پارامترهای گیاهی خاک و روابط فنی برقرار کنند، مشاور و راهنمائی جهت برنامه‌ریزی آبیاری، خالی از فایده نبوده و در بسیاری از موارد راهگشا خواهد بود. اما شایان ذکر است استفاده ار اتوماسیون هوشمند برای کنترل میزان مصرف آب یکی از راه‌های موثر و کارساز می‌باشد. در پایان به همه اشخاصی که در زمینه تولید محصولات کشاورزی به‌صورت گلخانه‌ای فعالیت می‌کنند (جهت حفظ منابع ملی و افزایش منافع مالی خود در درازمدت) پیشنهاد می‌شود نسبت به تغییر سیستم‌های آبیاری که از مزیت‌های آن امکان کاشت گیاه در دو تا سه برابر مساحت قبل از تغییر سیستم است، اقدام کنند. داشتن سیستم‌های هوشمند گلخانه‌ای جهت کنترل پارامترهای محیطی همرا با مدیریت و مانیتورینگ از راه دور در این مسیر بزرگ بسیار راهساز و کاربردی می‌باشد. امید است که با توسعه این سیستم‌ها، ارتقاء تکنولوژی گلخانه‌ای با کاهش مصرف آب و نهایتاً کاهش هزینه‌های تولید، بتوانیم در آینده‌ای نزدیک حضوری چشمگیر و موفق داشته باشیم.