بررسی عوامل موثر بر راندمان گلخانه های توت فرنگی؛ راهکار هایی برای توسعه کارآفرینی کشاورزی

چکیده

این تحقیق با هدف بررسی عوامل موثر بر کارآریی گلخانه­های توت­فرنگی در سال 1388 انجام گرفته است. بر اساس نتایج به­دست آمده، متغیر برخورداری گلخانه از نور کافی، انگیزه گلخانه­دار، کنترل دمای محیط، دسترسی به بازار، فضای نگهداری مناسب پس از برداشت، بسته­بندی مناسب محصول، دسترسی به اینترنت، کنترل co2 محیط گلخانه، دانش مرتبط به آفات و دانش مرتبط با فیزیولوژی گیاه به ترتیب متغیرهایی بودند که  به ارتقای راندمان گلخانه­های توت­فرنگی تاثیر به سزایی داشتند. بنابراین پیشنهاد می­شود؛ اقداماتی جهت بالا بردن سطح تجربه و مهارت کارشناسان ترویج، ایجاد شرایط بازدید از گلخانه­های نمونه و نمایشی جهت الگوگیری سایر گلخانه­داران، برگزاری کلاس های آموزشی جهت مصرف بهینه نهاد­ها و بهبود عملکرد واحد­ها صورت گیرد.

مقدمه

گسترش و توسعه تولیدات گلخانه­ای در نقاط مختلف کشور با حمایت بخش دولتی و خصوصی، طی سال­های گذشته تا به امروز روند شتابانی داشته است. تولیدات گلخانه­ای با مساعد نمودن محیط کشت و صرف انرژی بیشتر از سطح، موجب تولید بیشتر شده است.

 این روش دارای محاسن و معایبی است. از محاسن این روش تولید بیشتر در واحد سطح است به طوری که در یک سطح مشابه تا ده برابر می­توان محصول بیشتر به دست آورد، که این مزیت باعث شده تا کشاورز با مصرف منابع زیاد به این کار اقدام کند. ضعف عمده این روش، مصرف انرژی بی­رویه تولیدکنندگان است. عرضه مستمر محصولات در چهار فصل و تاثیری که این محصولات بر سلامتی و کیفیت تغذیه مردم دارند، اهمیت گلخانه­ها را افزاریش داده است.

کلیات پژوهش

در بعضی نقاط کشور طرح­های گلخانه­ای مطابق با اهداف و پیش بینی اولیه طراحان و عاملان آن پیش نرفته و با مشکلات عمده­ای رو به رو گردیده است. در کشورهای در حال توسعه با توجه به محدودیت موجود دربخش کشاورزی برای افزایش تولید از طریق توسعه عوامل و تغییرات عمده در تکنولوژی موجود، مناسب ترین راه حل براي برقرار ساختن نرخ رشـد لازم در  تمامی بخش­هاي کشاورزي، بالابردن راندمان یعنی به دست آوردن تولیـد بیشـتر از مجموعـه ثـابتی از عوامل تولید باشد. بررسی­ها نشان می­دهند که هر یک از مطالعات انجـام گرفتـه در زمینـه کـارایی گلخانه­ها علی الخصوص گلخانه­ها توت­فرنگی ابعاد خاصی را مدنظر قرار داده­اند. بررسی­های صورت گرفته و همچنین کنترل هوشمند گلخانه نشان می­دهد که تولیدات گلخانه­اي به شدت تحت تأثیر دمای محیط و نحوه کنترل آن می­باشند. براسـاس پیشـینه تحقیق و بررسی­ها و مشاهدات اولیه میدانی، تحقیق حاضر عوامل زیر را در کارایی گلخانه­های تـوت فرنگی مؤثر میداند.

·        عوامل سازمانی، حمایتی و ارتباطی: کلاس های آموزشی، در دسترس بودن منابع روز دنیا              

·        عوامل اقتصادی :منابع مالی گلخانه، کمک­های ملی دولت، میزان در آمد از محل گلخانه، هزینه­های جاری گلخانه.

·        عوامل فنی: کنترل دمای محیط، کنترل نور، کنترلco2 محیط، کنترل آفات، کنترل بیماری­ها

·        عوامل فردی گلخانه دار :سن، تحصیلات، رضایت شغلی، انگیزه، سابقه و  دانش فنی برای کارفرمایان و کارگران     

·         عوامل محیطی: موقعیت مکانی گلخانه، وضعیت گلخانه از نظر برخورداری از نور خورشید و دسترسی به آب سالم و کافی

برای بررسی عوامل موثر بر کارآیی گلخانه­های توت­فرنگی از رگرسیون چند متغیره گام به گام استفاده شده است .در این میان برخورداری گلخانه از نور کافی خورشید، بیشترین تاثیر را بر کارآرایی گلخانه­های توت­فرنگی داشته است .

نتیجه گیری

نتایج حاصل از رگرسیون گام به گام نشان داد که 10 متغیر برخورداری گلخانه از نور کافی خورشید ، کنترل دمای محیط، انگیزه گلخانه دار، فضای نگهداری مناسب پس از برداشت، دسترسی به بازار، بسته بندی محصول پیش از عرضه به بازار، دسترسی به اینترنت، کنترل co2 محیط گلخانه، دانش مرتبط به آفات و دانش مرتبط با فیزیولوژی گیاه در 10 گام وارد مدل رگرسیونی شدند. با توجه به اینکه مهمترین عامل در بهبود کارایی گلخانه­ها برخورداری از نور کافی خورشید شناخته شد، پیشنهاد می­شود با بهره گیری از راهکارهای جدید، استفاده از شیشه با تکنولوژی جدید و استفاده از برخی از تکنیک­های ساده و کارآمد، گلخانه را به یک سطح راندمان و کارایی مطلوب و مناسب رسانید و به کمک انرژی خورشید، بهبود چشمگیری را در کاهش مصرف سوخت­های فسیلی و کارایی گلخانه­ها ایجاد نمود.