شناسایی و اولویت بندی شاخص های موثر بر بهره وری عوامل تولید درصنعت مرغ گوشتی

چکیده:

صنعت پرورش مرغ گوشتی یکی از زیر بخش­ های مهم کشاورزی کشور است که جایگاه ویژه­ ای در تولید و اشتغال بخش کشاورزی دارد. از آنجایی که بهره­ وری نقش مهمی در فعالیت­ های اقتصادی دارد، تعیین عوامل موثر بر بهره­ وری از اهمیت خاصی برخوردار است. در مجموع 21 شاخص بر بهره­ وری عوامل تولید در صنعت مرغ گوشتی موثرند که در 4 گروه اصلی شاخص­ های نیروی انسانی، هزینه، سرمایه و مواد جای دارند. مهم­ترین شاخص شناسایی شده قیمت مرغ زنده و پس از آن مدت زمان پرورش است. شناسایی این شاخص­ ها موجب تدوین راهکار­های موثرتر برای بهبود بره­وری می­شود.

مقدمه:

با توجه به اینکه کارایی و بهره ­وری نقش مهمی در فعالیت اقتصادی دارد، تعیین بهره ­وری و کارایی فنی و عوامل موثر بر آن از اهمیت خاصی برخوردار است. صنعت پرورش مرغ گوشتی توانسته ­است با جذب سرمایه­ های فراوان و به کار­گیری فناوری­ های روز جهان جایگاه ویژه ­ای در تولید و اشتغال بخش کشاورزی پیدا کند. به همین سبب این صنعت نیازمند پیروی از روش ­های مدیریتی نوین و مطابق با اصول اقتصادی-مدیریتی جهت تامین بیشترین بازده نیز می ­باشد. با توجه به اینکه از یک سو، گوشت مرغ یک کالای راهبردی در بخش کشاورزی ایران است و از سوی دیگر، بهبود رقابت ­پذیری واحدهای تولیدی در گروی افزایش بهره وری و کاهش اتلاف است، در این مقاله مهم­ترین شاخص ­های موثر بر افزایش بهره ­وری عوامل تولید در صنعت مرغ گوشتی شناسایی می­ شود. تا از این طریق کلیه فعالان صنعتی مرغ گوشتی بتوانند با غلبه بر نقاط ضعف و تکیه بر نقاط قوت و نیز اولویت­ بندی منابع محدود خود اقدام به بهبود بهره ­وری نمایند.

کلیات پژوهش:

خبرگان و پژوهشگران صنعتی و مدیریتی با انجام تحقیقات متعددی در صنعت تولید مرغ گوشتی، شاخص­ های اولیه موثر بر بهره ­وری در این صنعت را مشخص کردند که 21 شاخص در زیرمجموعه 4 گروه اصلی: نیروی انسانی، مواد، هزینه، و سرمایه است. سپس برای جمع ­آوری داده ­های مورد نیاز، از پرسشنامه که یکی از متداول ترین روش­های جمع­ آوری است، استفاده شد و پس از بررسی های متعدد بین مرغداران، عوامل موثر بر بهره وری تولید به صورت نتایج زیر، دسته بندی شدند:

1-       نیروی انسانی: میزان تحصیلات کارکنان، سابقه کار، تعداد کارگر، آموزش کارگر و .....

2-      هزینه: دان مصرفی، هزینه سوخت مصرفی، هزینه بهداشت و درمان، هزینه حمل و نقل و ....

3-     سرمایه: مدت زمان پرورش، تعداد حذفی در میان دوره، واکسیناسیون، قیمت فروش مرغ زنده و ....

4-     مواد: نوع پوشال مورد استفاده، نوع سالن پرورش و ....

عوامل فوق، مهم­ ترین و اساسی­ ترین شاخص ­ها در صنعت تولید مرغ گوشتی هستند. علاوه بر این­ها بهینه سازی مدت زمان پرورش با استفاده از روش های نوین و تغذیه مناسب نیز بیشترین تاثیر را بر بهره وری دارد. بنابراین با استفاده از فناوری ­های مدرن، آموزش، نصب تجهیزات به روز در صنعت مرغداری و ... این 4 عامل را به بهترین نحو می ­توان مدیریت کرد که باعث افزایش بهره­ وری در صنعت تولید مرغ گوشتی می ­­شود.

 

نتیجه گیری:

نتایج نشان می­ دهد که در مجموع 21 شاخص بر بهره ­وری عوامل تولید در صنعت مرغ گوشتی موثر است. یکی از مهم­ترین شاخص ­های شناسایی شده، قیمت فروش مرغ زنده و پس از آن مدت زمان پرورش است. علاوه بر این، 24 ساعت اول زندگی جوجه ­های گوشتی مهم­ترین بخش زندگی آن­ها می باشد، بنابراین بهبود متغیرهایی مانند تهویه، دما، کیفیت بستر، آب و ... باید قبل و در طول ساعات اولیه زندگی جوجه گوشتی جهت داشتن آغاز و پایانی خوب مورد توجه قرار گیرد. یکی از مسائل مهم پرورش طیور، سالنی مناسب است که شرایط ایده­آل برای را برای رشد بهتر طیور، کاهش شیوع بیماری­ ها و کاهش استرس ایجاد کند. پاک­سازی صحیح و موثر سالن ­های مرغداری سبب می­ شود بیماری از گله­ ای به گله دیگر منتقل نشود. میزان مصرف خوراک در جوجه ­های گوشتی همبستگی بسیار نزدیکی با نرخ رشد بدن دارد و یکی از عوامل مهم در تعیین کارایی تغذیه محسوب می­شود. لذا تولید کنندگان باید در هنگام تعیین نوع و حجم دان مصرفی برای جوجه­ های گوشتی عواملی مانند وزن هدف، نژادهای مختلف، شیوع بیماری، دما و تهویه متناسب، شیوع بیماری و ... را مورد توجه قرار دهند.

برای کاهش حذفی­ ها در میان دوره و کاهش تلفات می­توان با اتخاذ راهکار­هایی مانند راه اندازی آبخوری و دانخوری خودکار، نصب اتوماسیون هوشمند جهت کنترل دما و تهویه و همچنین کاهش آمد و شد درون سالن و عدم تحریک طیور به غذا خوردن تا حد زیادی موجب کاهش استرس وارد بر آن­ها می­شود و نرخ تلفات را کاهش می­دهد.