تحلیل عوامل بازدارنده توسعه کشت‌های گلخانه‌ای

چکیده:

کشت‌های گلخانه‌ای با توجه به فراهم‌نمودن شرایط تولید و با خنثی کردن عوامل محیطی، اهمیت ویژه‌ای در پیشبرد فرآیند‌های توسعه کشاورزی دارند. بدیهی است برنامه ریزی مناسب در جهت رشد و توسعه این واحد تولیدی با توجه به شرایط ویژه آن نیازمند شناخت عوامل و محدودیت‌های  بازدارنده توسعه کشت گلخانه‌ای می‌باشند.  شناخت این عوامل ضمن اینکه امکان برنامه‌ریزی برای تعدیل عوامل بازدارنده و تقویت عوامل پیش‌برنده را فراهم‌می‌کند، می‌تواند با ارائه راهکارهای موثر در جهت بهبود وضعیت گلخانه‌ها گام بزرگی در توسعه این صنعت بردارد. عوامل و محدودیت‌های تاثیرگذار بر توسعه کشت‌های گلخانه‌ای در پنج بخش عوامل اقتصادی، حمایت‌های دولتی، قوانین اداری، عوامل زیربنایی، عوامل اقلیمی و عوامل فنی اولویت‌بندی شدند.

 

مقدمه:

پس از جنگ جهانی دوم و افزایش نیاز جامعه به مواد غذایی، صنعت کشت‌های گلخانه‌ای دچار تحول عظیمی گردید. انقلاب صنعتی با ارائه فن‌آوری‌های نوین تولید کمک بزرگی به بهبود شرایط صنعت گلخانه‌ای کرد. ایجاد و توسعه تکنولوژی گلخانه‌ای از مهم ترین کمک‌های بخش صنعت به بخش کشاورزی بود؛ که با تلفیق رشته‌های مختلف صنعتی از جمله بخش‌های پتروشیمی( با تولید پوشش‌های پلاستیکی و سیستم آبیاری)، بخش صنایع حرارتی‌برودتی و کاربرد سیستم‌های کنترل هوشمند باعث رشد چشمگیر این صنعت شد. بر‌خلاف رشد سریع صنعت گلخانه‌ای در جهان، در ایران کشت گلخانه‌ای رشد قابل ذکری نداشت. به تدریج با توجه بیشتر مسئولین به مزیت‌های بیشتر کشت‌های گلخانه‌ای مانند؛ کاهش تاثیر عوامل محیطی، تولید خارج از فصل و بدون محدودیت و افزایش راندمان تولید از طریق کاهش هزینه‌ها، روند توسعه این نوع کشت سرعت بیشتری گرفت. با توجه به نتایج مثبت تولیدات گلخانه‌ای در صنعت کشاورزی،  باید به این نکته توجه داشت که عوامل متعددی در احداث و توسعه یک واحد گلخانه‌ای موثر هستند که عدم توجه به آن‌ها سودآوری واحد‌ها را تحت تاثیر قرار خواهد داد. 

 

کلیات پژوهش:

شناسایی عوامل بازدارنده و محدود‌کننده کشت‌های گلخانه‌ای ضمن اینکه امکان کاهش عوامل بازدارنده و تقویت عوامل پیش برنده را فراهم می‌کند، با ارائه راهکارهایی موثر برای بهبود وضعیت گلخانه‌ها و کاهش مشکلات گلخانه‌های جدیدالتاسیس، کمک بزرگی به توسعه صنعت گلخانه داری می‌کند. بررسی‌ها نشان داده‌است که عوامل بازدارنده و محدودکننده کشت‌های گلخانه‌ای، عوامل اقتصادی، حمایت‌های دولتی، قوانین اداری، عوامل زیربنایی، اقلیمی و فنی می‌باشند. که عوامل اقتصادی مانند افزایش هزینه‌های تولید و کاهش قیمت محصولات، عوامل زیربنایی مانند عدم وجود بسته‌بندی مناسب و در دسترس نبودن وسائل حمل و نقل مناسب و عوامل اقلیمی مانند افزایش تابش نور خورشید در فصل تابستان، وزش باد و طوفان‌های فصلی، بیشترین تاثیر را در ایجاد محدودیت برای کشت‌های گلخانه‌ای دارند. با شناسایی این عوامل، متقاضیان احداث گلخانه‌ها می‌توانند با اطلاعات کافی از عوامل موثر و انتخاب بهترین گزینه‌ها نسبت به احداث گلخانه اقدام نمایند و همچنین مسئولین مربوطه نیز با توجه به نیازها و شناخت عوامل موثر، نسبت به صدور پروانه تاسیس و بهره‌برداری با آگاهی بیشتر اقدام نمایند.

 

نتیجه‌گیری:

با توجه به اهمیت کشت‌های گلخانه‌ای در صنعت کشاورزی کشور، شناسایی عوامل بازدارنده و پیش‌برنده در راستای توسعه این صنعت بسیار ضروری است. بنابراین قبل از احداث و صدور پروانه گلخانه باید افراد و مسئولین مربوطه، کلیه عواملی که در اداره و احداث گلخانه تاثیرگذارند و در این پژوهش مورد بررسی قرار گرفت از قبیل؛ فراهم بودن عوامل زیربنایی، مناسب بودن شرایط آب و هوائی منطقه برای احداث گلخانه، وجود بازار برای محصول تولیدی، همچنین داشتن تخصص و توانایی لازم برای مدیریت گلخانه و استفاده از جدیدترین تکنولوژی‌های روز در کنترل عوامل محیطی گلخانه را به دقت مد نظر قرار دهند تا بالاترین بهره‌وری را از هر واحد تولیدی داشته باشند.